ግራጫ ቃጭሎች - yabeto

ግራጫ ቃጭሎች

Regular price
$5.28
Sale price
$5.28
Regular price
Sold out
Unit price
per 
Shipping calculated at checkout.


ባይተዋርነት (estrangement) የኤግዚስቴንሻሊዝም ፍልስፍና አትኩሮቱን ካዳረገባቸው መሰረታዊ ርእሰ ጉዳዮች አንዱ ነው፡፡ ይህ ርእሰ ጉዳይ በአዳም “ግራጫ ቃጭሎች” የፈጠራ ሥራ፣ በዋናው ገፀ-ባሕሪ መዝገቡ ዱባለ ታሪክ ውስጥ ተገልፆ ይገኛል፡፡ ታሪኩ ውስጥ ገፀ-ባሕሪው በንፋስ መውጫ ሳለ የልጅነት ጊዜውን ከሰው ርቆ ከሚኖርበት ከተማ መሐል ከሚገኘው ጉብታ ላይ ዘወትር ብቻውን ተቀምጦ በመዋል ጊዜውን ያሳልፍ ነበር፡፡ እንደ ኤግዚስቴንሻሊዝም አስተምህሮ አንዱ የባይተዋርነት (estrangement) ስሜት መነሻ፣ ግለሰቡ ከሚኖርበት ማህበረሰብ ጋር ያለው የሞራልና የአመለካከት ርዕዮተ-ዓለም ተቃርኖ ነው፡፡ በተመሳሳይ መልኩም የመዝገቡ የብቸኝነት (ገለልተኝነት) ስሜት መነሻ አብሮት ከሚኖረው ማህበረሰብ ጋር ያለው የህልውና ርዕዮተ-ዓለም ተቃርኖ ነው፡፡
… ይህ ሁሉ ሕዝብ የዚችን ፀሐይ አወራረድ ሳያይ በየቤቱ ሲገባ ቅር አይለውም እላለሁ፡፡  በየቤታቸው ምን ይሠራሉ እላለሁ፡፡ የሚሠሩትን አስቤ አስቤ ከጥቂት  ነገሮች የበለጠ መዘርዘር አልቻልኩም፡፡ ይኼ ሁሉ ሕዝብ እነዚህን ትንሽ ትንሽ የመሠሉ ነገሮች ይሠራል፡፡
ራት ይበላሉ (ካልበሉ ስለሚራቡ)
ይጠጣሉ (ካልጠጡ ስለሚደርቁ)
ይጫወታሉ (ካልተጫወቱ ስለሚያብዱ)
ይተኛሉ (ካልተኙ ስለሚደክማቸው)
ያወራሉ (? )
እኔ በማትደክም ቂጤ ተቀምጫለሁ፣ በማይደክሙ ዐይኖቼ ዙሪያ ገባየን አያለሁ፣ እዚያው እንደተቀመጥኩ ይመሻል፡፡ ጥቁሩን ሰማይ ማጥናቴን እቀጥላለሁ፡፡ ከዋክብት እቆጥራለሁ፡፡ ሁልጊዜ ከዋክብት ለመቁጠር እሞክራለሁ (አዳም፣ ግራጫ ቃጭሎች፣ ገፅ4፣ 1997)።
… በየቤታቸው ያሉትን ሰዎች ከእኔ የሚለያቸው አንድ ትልቅ ጉዳይ ከሌሎች ሰዎች ጋር መሆናቸው ነበር፡፡ እኔ እዚያች መልዕልት ላይ ብቻየን  ነበርኩ፡፡ ከቤቴ ደሞ ተጨንቆ ራት እንድበላ የሚጠራኝ ማንም የለም፡፡ ሁለመናየ እንደሌሎች ቢሆንም የምቀርበው፣ የማፈቅረው፣ የማምነው ህፃን ጓደኛ አልነበረኝም (ዝኒ ከማሁ)፡፡
በአንድ ግለሰብ ሕይወት ውስጥ ያሉ አንዳንድ ነባራዊ ነገሮች (የግለሰቡ ቁመት፣ የተወለደበት ቦታ፣ የሚናገረው ቋንቋ፣ የሚኖርበት ጊዜ፣ ብሔር፣ የተወለደበት ቤተሰብ፣ የቆዳ ቀለም፣ ሞት… ወዘተ) ግለሰቡ በራሱ ውሳኔ ሊለውጣቸው የማይቻሉ፣ ወደ ህልውና ሲመጣ አብረውት የነበሩ ሐቆች ናቸው። ይህን አይነቱን ግለሰባዊ ሁኔታ ሳርተር ነባራዊ ሐቅ (facticity) ብሎ ይጠረዋል፡፡ ይህ ርእሰ ጉዳይ በአዳም የልብወለድ ሥራ ግራጫ ቃጭሎች ውስጥ ተዳስሶ ይገኛል፡፡  
… መሆን የምመኛቸውን ግን መሆን የማልችላቸው ብዙ ነገሮች ነበሩ፡፡ እድሜዬ ልጅ ነው ታድያ ሚስት ማግባት እችላለሁ አልችልም፡፡ ስለዚህ ሚስቶችን አያለሁ፡፡ ፀሐይን መሆን እችላለሁ እልችልም፡፡ ስለዚህ ፀሐይን አያለሁ (አዳም፣ ግራጫ ቃጭሎች፣ ገፅ 7-8፣ 1997)፡፡
እኩይ አመለካከት (self deception) ሌላኛው “ግራጫ ቃጭሎች” ውስጥ የሚገኝ ዐቢይ የኤግዚስቴንሻሊዝም ፍልፍስና ፅንስ-ሐሳብ ሲሆን መጽሐፉ ውስጥ በስፋት ተዳስሶ ይገኛል፡፡ አንድ ግለሰብ በእኩይ ሥነ-ልቦናዊ አመለካከት (bad faith) ውስጥ ሲሆን በህልውና ውስጥ ለሚፈጠሩ ነገሮች፣ ግላዊ ውሳኔው የራሱ እንደሆነ ያለውን ግንዛቤ ይሸሻል፣ ስለሆነም በኑሮው ለሚከናወኑ ነገሮች ሁሉ ኃላፊነቱን የሚወስድ ሌላ አካል አለ ብሎ ያምናል፡፡ የዚህ ፅንሰ ሐሳብ ተቃራኒው ትክክለኛ አመለካከት (good faith) ወይም እውነተኛነት (authenticity) ነው፡፡ አንድ ግለሰብ እውነተኛ ነው የሚባለው ያለምንም ይሉኝታ በነፃነት ራሱን ሆኖ ሲኖር፣ የራሱን ህልውናዊ ነባራዊ ሁኔታ ለመለወጥ ሙሉ ኃላፊነትን ሲወስድና ትክክለኛ ማንነቱን ሲቀበል ነው፡፡ ይህ ፅንሰ-ሐሳብ በመጽሐፉ ዋና ገፀ-ባሕሪ መዝገቡ እንጀራ እናት ግላዊ ሰብዕና  ውስጥ ይገለፃል፡፡ የመዝገቡ እንጀራ እናት (እእ) በግል ለምታደርጋቸው ማናቸውም አይነት ድርጊቶቿ ተጠያቂ መሆኗን ከመቀበል ይልቅ በእኩይ አመለካከት ውስጥ ሆና ግላዊ ተጠያቂነቷንና ኃላፊነቷን በሌላ ሁለተኛ ወገን ላይ ስታደርግ ይስተዋላል፡፡
…እንጀራ እናቴ (እእ) ሲኦል ስትወርድ እግዜር በእኔ ነገር ክስ ያቀርብባታል፤ታዲያ እሳት ውስጥ ቆማ “ያ መዘዘኛ ልጅ ነው እዚህ የነዳኝ ማለቷ አይቀርም” (ማላከክ ትወዳለች)፡፡ “መዘዘኛው መዝገቡ ነው” ማለቷ አይቀርም (አዳም፣ ግራጫ ቃጭሎች፣ ገፅ 9፣ 1997)፡፡
የዚህ ጽሑፍ ዋና አላማ፣ ደራሲ አዳም ረታ፣ ዋና የኤግዚስቴንሻሊዝም ፍልስፍና ደጋፊ ነው ብሎ ከዚህ የፍልስፍና ጎራ ለመፈረጅ አይደለም (ምክንያቱም የዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ፣ ደራሲው ለየትኛው ፍልስፍናዊ አስተምህሮ የተለየ አትኩሮት እንዳለው በተጨባጭ ያገኘው መረጃ ስለሌለውና ደራሲውንም በቅርበት ስለማያውቀው) ዐቢይ አላማው፣ ደራሲው በፈጠራ የሥነ-ጽሑፍ ሥራዎቹ ያነሳቸውን ርእሰ ጉዳዮች ከኤግዚስቴንሻሊዘም ፍልስፍና እሳቤ አንጻር መቃኘት ነው፡፡

ምንጭ መኮንን ማንደፍሮ አዲስ አድማስ

Product Details

Synopses & Reviews

አንዳንድ ቁምነገሮች ከ‹‹ግራጫ ቃጭሎች›› መፅሐፍ!
(እ.ብ.ይ.)
በ‹‹ግራጫ ቃጭሎች›› መፅሐፍ ውስጥ ብዙ ቁምነገሮች አዕምሮን ኮርኩረው አዲስ ሃሳብ የሚፈጥሩ ብዙ ሃሳቦች ሞልተው ይፈስሱበተል፡፡ ሃሳቦቹ በአዕምሯችን ውስጥ እንደጅረት ወርደው፤ በልቦናችን ታላቅ ሃይቅ ሠርተው የሃሳብ ባህር ይፈጥራሉ፡፡
መዝገቡ ዱባለ በግራጫ ቃጭሎች የሚገኝ ዋና ገፀባህሪ ሲሆን ነገሮችን የሚመለከትበትና በዝምታው ዓለምን የሚሞግትበት መንገድ እጅግ መሳጭ ነው፡፡ ‹‹ዝምተኛ ሠዎች ተናጋሪ አዕምሮ አላቸው›› እንዲል አስትሮ ፊዚስቱ ስቴፈን ሆውኪንግ፤ መዝገቡም ዓለሙን በዝምታው የሚታዘብና የራሱን ውስጣዊ ዓለምና ውጫዊ ዓለሙን የሚተች ከራሱ አስተሳሰብና ንግግር ጋር በፍቅር የጦዘ ሠው ነው፡፡ ከአፉ ይልቅ በዝምታው ይናገራል፡፡ ውስጡ በንትርክ፣ በማሠላሠልና በንግግር የተሞላ ነው፡፡ እሱ የሚለውን አብዛኛው ሠው፤ ወይ አይቀበለውም ወይም አይረዳውም፡፡ አንዳንዶቹ ወዳጆቹ እንደእብድ ይቆጥሩታል፡፡ ሌሎች የሚሉትንና የሚያደርጓትን እያንዳንዷን ቃልና ድርጊት ግን መዝገቡ ይመዝናል፣ ይተቻል፣ ሃሳብ አውጥቶ ያወርዳል፡፡ እንደመዝገቡ ዓይነት የሆኑ የገሃዱ ዓለም ሠዎች እልፍ ናቸው፡፡
ከነዚህ ግሩም ሃሳቦች ውስጥ ለቅምሻ ያሕል ጥቂቶቹን ብቻ ቆንጥረን ሃሳብ እንገዛባቸው ዘንድ እነሆ እላለሁ፡፡
በዚሁ መፅሐፍ በገጽ 369 ላይ አንድ ግሩም ሃሳብ የያዘ ስንኝ እናገኛለን፡፡ ስንኙም እንዲህ ይላል፡-
‹‹መከሩን ብልጦቹ፤ ጅሎቹን ሲያፅናኑ፣
እንደቅዥት እርሱት፤ በፍቅር አትመኑ፡፡
ፍቅር ጅልነት ነው፤ ይሁን ከተባለ፣
ያሸነፈው ብልጠት፤ አሳዩን የት አለ፡፡›› …..
በማለት የብልጠትን የመጨረሻ ግብ ምን እንደሆነ ያጠይቃል፡፡ ብዙዎቻችን ፍቅርን እንደኋላቀር በመቁጠር በብልጠታችን ዓለምን የምንገዛ ይመስለናል፡፡ ከብልጠት ይልቅ ብልሃት ግን ወደፍቅር ያቀርበናል፡፡ ፍቅር የሕይወት ቁልፍ፣ የኑሮ ዋልታና ማገር ነው፡፡ ፍቅር የሌለው ሃብት ቁስ ማጋበስ እንጂ ሕይወት መዝራት አይችልም፡፡ የአንድ ሐገርና ጎጆ ዋስትናው ፍቅር እንጂ የግንብ አጥር አይደለም፡፡ አይደለም እንዴ???
ሌላው ብዙዎቻችን የፍቅር መፅሐፍ ማንበብ እንወዳለን፡፡ ስለፍቅርም ሲተረክ ከልብ ሆነን ጆሯችንን ቀስረን እናደምጣለን፡፡ በማንበብም ይሁን በማድመጥ የምንወደውን ፍቅርን ግን አንኖርበትም፡፡ በተግባር ፍቅርን ለመስራት አቅም ያንሠናል፡፡ ለዚህም አይደል የዚህ መፅሐፍ ዋና ገፀባህሪ መዝገቡ እንዲህ የሚለን፡-
‹‹የእውነት ፍቅር ይበልጣል ወይስ የፍቅር መፅሐፍ?›› ….
በማለት ይጠይቃል፡፡ የትኛው ይበልጣል ጓዶች? የሚበልጠውን ለምን አንኖርበትም፤ ለምንስ ፍቅርን ተግባራዊ አናደርገውም? አይሻለንም??
በዚህ ዘመን በአጭር ጊዜ ሃብታም ለመሆን ጠንክሮ ከመስራት ይልቅ በአቋራጭ ዘርፎ መክበር አይነተኛ ብልሃት ከሆነ ቆይቷል፡፡ በዚሁ መፅሐፍ በገጽ 285 ላይ እንዲህ የሚል ሃሳብ እናገኛለን፡-
‹‹ሐብታም ለመሆን ወይ ለረዥም ጊዜ መስራት፤ ወይ ለአጭር ጊዜ መዝረፍ ያስፈልጋል፡፡›› ..
በማለት የዘመኑን የሃብታምነት መንገድን ያመላክታል፡፡ እርግጥ ነው ትክክለኛውን መንገድ ጠብቀው ረዠሙን ጎዳና ጠንክረው በመስራት ሃብታም የሆኑ ባይበዙም አሉ፡፡ የሚበዙት ግን ረዥሙንና ትክክለኛውን ጎዳና ወደጎን ትተው በዝርፊያ የሚከብሩት ናቸው፡፡ ሃብትን በዝርፊያ ማጋበስ አሁን አሁን እየተለመደ ስለመጣ ትክክለኛ ስራ እስከመሆን ደርሷል፡፡ ውሸት ሲለመድ እውነት ይሆናል እንደሚባለው ማለት ነው፡፡ ሌብነት ግን የሠብዓዊነት ምንነትን ገደል የሚከት ክፉ ስራ ነው፡፡ አይደለም እንዴ???
ወዳጆች በዚህ መፅሐፍ የተነሱ ሃሳቦች የትየለሌ ናቸው፡፡ በመጨረሻም አንድ ሃሳብ ላንሳና ላብቃ፡፡ በመፅሐፉ በገፅ 335 ላይ ስለ*ነገ የሚያነሳ ሃሳብ እናገኛለን፡፡ ሃሳቡም እንዲህ ይላል፡-
‹‹ነገ የሚዘነጋ አይደለም፡፡ ነገ ለዓለም ሕዝብ ሕመም ነው፡፡ ከፕሬዝዳንት እስከ ለፕሬዝዳንት እስከሚያጨበጭበው፤ ከሠው እስከ እንስሳት የነገ ነገር የማያብሠለስለው የለም፡፡ ቢለያይ የነገዎች ርዝመት ነው፡፡ ቢለያዩ ሊሠየም በሚከብድ ደረጃቸው ነው እንጂ የነገ ነገር የማያስደነግጠው፣ የነገ መምጣት የማያባባው ማንም የለም፡፡››…
እውነት ነው ነገ የማናውቀው ቀን በመሆኑ ከተፈላጊነቱ በላይ አስፈሪነቱ አያጠያይቅም፡፡ ብዙዎቻችን ነገን በመፍራት ዛሬ ላይ ብዙ እናደርጋለን፡፡ ከነገ ለመጠበቅና ለመጠንቀቅ ቁሳዊም ይሁን መንፈሳዊ ዝግጅት እናደርጋለን፡፡ ነገ ግን ምን እንደምንሆን ፍንጭ እንኳን የለንም፡፡ ነገ ስለራሱ ቢያውቅም እኛን ማስጨነቁ አልቀረም፡፡ ነገን ለማሳመር ዛሬን መስራትና በበጎ ምግባር መጠመድ ግን ግድ ይላል፡፡ ለነገ ዛሬን ቀብድ መክፈል ይጠበቅብናል፡፡ ቀብዱ መልካምነትና ትጋት መሆን አለበት፡፡
ወዳጆች መፅሐፉን በማንበብ ሃሳቦቹን ትጠቀሙባቸው ዘንድ ግብዣዬ ነው!
መልካም ንባብ!
ቸር ጊዜ!
__________________
እሸቱ ብሩ ይትባረክ

About the Author